Een cleanroom is een omgeving die vooral gebruikt wordt voor industriële productie of wetenschappelijk onderzoek, waarbij een zo laag mogelijke hoeveelheid vervuiling vereist is. De vervuiling kan bestaan uit stof, in de lucht aanwezige micro-organismes, fijn stof of chemische dampen. De hoeveelheid vervuiling in een cleanroom wordt gespecificeerd door het aantal deeltjes van een specifieke omvang per kubieke meter. Bijvoorbeeld in een stedelijke omgeving bevat de lucht 35 miljoen deeltjes van 0,5 µm of groter per kubieke meter. In een cleanroom zijn er bijvoorbeeld maar 3520 deeltjes van die diameter per m3, dit is dus zo'n 10000 keer schoner.

Medewerkers gaan een cleanroom binnen via een luchtsluis (waar soms ook een een luchtdouche aanwezig is). Ze dragen kleding zoals speciale mutsen of een hoofdkap, een overall, overschoentjes of overlaarzen en soms ook mondmaskers en handschoenen. Deze kleding dient om te voorkomen dat de persoon die in de cleanroom werkt, deze ruimte vervuilt. Vervuiling kan bestaan uit haren, huidschilfers van de persoon zelf, maar ook vezels en stofdeeltjes van zijn of haar onderkleding. Voor ze de cleanroom binnen gaan stappen de cleanroomgebruikers of operators over een kleefmat. Hierop blijven de deeltjes achter die zich nog aan hun zolen bevinden. Ook transportwagentjes rijden over dit soort mat om vervuiling te vermijden die via de wieltjes zou worden binnengebracht. De kleding die de gebruikers dragen wordt regelmatig gewisseld. Afhankelijk van de cleanroomklasse kan dit enkele malen per dag zijn of enkele malen per week. Deze kleding kan wasbaar zijn of wegwerpkleding. De wasbare kleding is gewoonlijk in 100% polyester weefsel en wordt gewassen in een speciale cleanroomwasserij.

De lucht die van buiten de cleanroom inkomt, wordt gefilterd van stofdeeltjes. De lucht in de cleanroom wordt permanent gewisseld en gefilterd door middel van HEPA- (High Efficiency Particulate Absorbing; 99,97% efficiënt) en ULPA- (Ultra Low Penetration Air; 99.999% efficiënt) filters om interne vervuiling te verwijderen.

Afmetingen

Cleanrooms bestaan in allerlei vormen en afmetingen. Hele fabricagefaciliteiten kunnen aanwezig zijn in een cleanroom met oppervlaktes van duizenden vierkante meters. Cleanrooms kunnen ook enkele vierkante meter groot zijn, of zo groot als een grote werktafel (flowbench). De meeste cleanrooms hebben een verticale luchtstroom, sommigen zijn zeer hoog (bijvoorbeeld bij de bouw van satellieten) en hebben dan dikwijls een horizontale luchtstroom. Cleanrooms worden vooral gebruikt bij de fabricage van halfgeleiders of geneesmiddelen. Maar ook in andere industrieën zoals de biotechnologie, de biologie, de optica, de productie van zonnecellen en de ruimtevaart worden cleanrooms gebruikt om producten of processen te beschermen. Tegenwoordig maakt ook de voedingsindustrie meer en meer gebruik van cleanroomtechnieken. Een betere controle van het productieproces kan de houdbaarheidsdatum van bereide gerechten of verse producten in belangrijke mate verlengen. Ook de strengere controle op kwaliteit leidt tot strengere omgevingseisen tijdens de productie.

Materialen

Gereedschap en meubels in een cleanroom zijn speciaal ontworpen om zo min mogelijk vervuiling te produceren. Daarnaast zijn er ook speciale materialen zoals stofarm papier, speciale stofarme wipes en poedervrije handschoenen. Dit alles om zo weinig mogelijk stofdeeltjes of vezeltjes te produceren. De concentratie van stofdeeltjes wordt gemeten met een deeltjesteller (particle counter). De stofdeeltjes die gemeten worden zijn tussen 0,1 en 5 micrometer groot en zijn met het blote oog niet zichtbaar. Het menselijk oog ziet deeltjes vanaf ongeveer 30 micrometer.

De HVAC

De HVAC (een luchtbehandelingssysteem) van een cleanroom zorgt er (soms ongewild) voor dat relatieve vochtigheid van de ruimte op een laag niveau blijft. Hierdoor zijn extra maatregelen nodig om elektrostatische ontladingen te voorkomen

Luchtdruk

In cleanrooms is de luchtdruk hoger dan die van de omgeving daar buiten. Hierdoor kan er nooit vuile lucht naar binnen.

.